1- Etik, Güvenlik ve Toplum Ünitesi Ders Notu

Etik Güvenlik ve Toplum konusu bu ünitemizin ilk konusudur. Aşağıda etik güvenlik ve toplum konusuna ait kitapta yer alan içeriklerin sadeleştirilmiş halini görmektesiniz. Etik güvenlik ve toplum ünitesi bilişim teknolojisi araçları ve interneti kullanırken nelere dikkat etmemiz gerektiği konusunda bilgiler içermektedir.

ETİK, GÜVENLİK VE TOPLUM
1.1.Etik Değerler

Etik; bireylerin ahlaklı ve erdemli bir hayat yaşayabilmesi için hangi davranışlarının doğru, hangilerinin yanlış olduğunu araştıran bir felsefe dalıdır. Temelinde barındırdığı güzel ahlaklı, adaletli ve iyi insan olma özellikleri değişmese de zamana, bilimsel gelişmelere ve toplumun gereklerine göre etik kavramına yüklenen anlam değişebilmektedir.

1.2. Bilişim Teknolojileri ve İnternet Kullanımında Dikkat Edilmesi Gereken Etik İlkeler
1.2.1. Fikrî Mülkiyet

Fikri Mülkiyet; kişinin kendi zihni tarafından ürettiği her türlü ürün olarak tanımlanmaktadır.

“Fikri ve kültürel eserlerden bazıları Creative Commons (CC) organizasyonuna dahildir. Creative Commons, telif hakları konusunda esneklik sağlamayı amaçlayan, eser sahibinin haklarını koruyarak, eserlerin paylaşımını kolaylaştırıcı modeller sunan, kar amacı gütmeyen bir organizasyondur.”

1.2.2. Erişim

Sıradan bir vatandaş için herhangi bir bilişim teknolojisi ürününden bilgiye erişim olarak düşünülebilir. Örneğin herhangi bir arama sitesini kullanarak, istediğimiz bilgiye hızlıca erişebiliriz.

1.2.3. Gizlilik

Bugün herkes aklına gelen her şeyi özgürce Google ya da Yandex gibi arama motorlarında aramaktadır. Oysa ki her arattığımız şey ile birlikte hatta bilişim ortamında yaptığımız her eylem ile ardımızda “ekmek kırıntısı” olarak tabir edilen izler bırakıyoruz.

1.2.4.Doğruluk

Uluslararası Bilgisayar Etik Enstitüsüne göre bilişim teknolojilerinin doğru bir şekilde kullanılabilmesi için aşağıda belirtilen 10 kurala uyulması gerekmektedir.

  1. Bilişim teknolojilerini başkalarına zarar vermek i.in kullanmamalısınız.
  2. Başkalarının bilişim teknolojisi aracılığı ile oluşturduğu çalışmaları karıştırmamalısınız.
  3. Başkasına ait olan verileri incelememelisiniz.
  4. Bilişim teknolojilerini hırsızlık yapmak için kullanmamalısınız.
  5. Bilişim teknolojilerini yalancı şahitlik yapmak için kullanmamalısınız.
  6. Lisanssız ya da kırılmış/kopyalanmış yazılımları kullanmamalısınız.
  7. Başkalarının bilişim teknolojilerini izinsiz kullanmamalısınız.
  8. Başkalarının bilişim teknolojileri aracılığı ile elde ettiği çalışmalarını kendinize mal etmemelisiniz.
  9. Yazdığınız programların ya da tasarladığınız sistemlerin sonuçlarını göz önünde bulundurmalısınız.
  10. Bilişim teknolojilerini her zaman saygı kuralları çerçevesinde kullanmalı ve diğer insanlara saygı duymalısınız

Örneğin;

  • .com ya da .net alan adı uzantısına sahip internet siteleri ticari amaçlı sitelerdir.
  • .gov: Devlet kurumlarının resmi sitelerinin uzantısıdır.
  • .org: Ticari amacı olmayan vakıf, dernek ve organizasyonların kullandığı uzantıdır.
  • .edu: Üniversite ve akademik kuruluşların siteleri için kullanılır.
  • .k12: Okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise gibi eğitim kurumlarına ait uzantıdır.
1.2.5.İnternet Etiği

İnternet kullanımı ile ilgili olarak dikkat edilmesi gereken etik ilkeler; kişilik hakları, özel yaşamın gizliliği ve veri güvenliği gibi başlıklar altında incelenebilir. İnternet ortamında uyulması gereken etik kurallar aşağıda verilmiştir:

  1. Bize yapılmasından hoşlanmadığımız davranışları başkalarına yapmaktan kaçınmalıyız.
  2. Bir durum karşısında İnternet’te nasıl davranmamız gerektiği konusunda kararsız kaldığımız zaman gerçek hayatta böyle bir durum karşısında nasıl davranıyorsak öyle davranmalıyız.
  3. İnternet’te karşılaştığımız ancak yüzünü̈ görmediğimiz, sesini duymadığımız kişilere saygı kuralları çerçevesinde davranmalıyız.
  4. İnternet sadece belirli bir ırkın, topluluğun ya da ülkenin tekelinde değildir. Tüm dünyadan pek çok farklı kültür ve inanca sahip insan İnternet ortamında varlık göstermektedir. İnternet’i kullanırken her kültüre ve inanca saygılı olmak, yanlış anlaşılabilecek davranışlardan kaçınmak gerektiği unutulmamalıdır.
  5. İnternet’i yeni kullanmaya başlayan kişilerin yapacağı yanlış davranışlara karşı onlara anlayış gösterip yardımcı olmaya çalışmak ve yol göstermek gerektiği de unutulmamalıdır.
  6. Özellikle sosyal medya, sohbet ve forum alanlarındaki kişiler ile ağız dalaşı yapmaktan kaçınmalı, başka insanları rahatsız etmeden yazışmaya özen göstermeliyiz. Ayrıca, sürekli olarak büyük harfler ile yazışmanın İnternet ortamında bağırmak anlamına geldiği unutulmamalıdır.
  7. İnsanların özel hayatına karşı saygı göstererek kişilerin sırlarının İnternet ortamında paylaşılmamasına dikkat edilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
  8. İnternet’te kaba ve küfürlü bir dil kullanımından kaçınarak gerçek hayatta karşımızdaki insanlara söyleyemeyeceğimiz ya da yazamayacağımız bir dil kullanmamalıyız.
  9. İnternet’i başkalarına zarar vermek ya da yasa dışı amaçlar için kullanmamalı ve başkalarının da bu amaçla kullanmasına izin vermemeliyiz.
  10. İnternet ortamında insanların kişilik haklarına özen göstererek onların paylaştığı bilginin izinsiz kullanımından kaçınmamız gerektiği de unutulmamalıdır.
1.3.Bilgi Güvenliği

Bilim ve teknolojide yaşanan hızlı ilerleme, içinde bulunduğumuz 21. yüzyılın bilgi çağı olarak isimlendirilmesine yol açmıştır. Günümüzde bilişim teknolojilerinin yaygın kullanımı ile birlikte bilginin üretilmesi ve kullanılması büyük önem kazanmış ve bu teknolojiler aracılığı ile üretilen veri miktarında da büyük bir artış olmuştur. Bilgisayarlar ve akıllı cihazlar aracılığı ile başta İnternet olmak üzere bilgiye erişimin farklı yollarının ortaya çıkması da bilginin depolanması, iletilmesi ve korunması ile ilgili pek çok problemi de beraberinde getirmiştir.

1.3.1. Bilgi Güvenliğine Yönelik Tehditler

Bilgi ve bilişim teknolojileri güvenliğinde başlıca tehdit, korsan ya da saldırgan olarak adlandırılan kötü niyetli kişiler ve bu kişilerin yaptıkları saldırılardır. Bir bilişim teknolojisi sistemine sızmak, sistemi zafiyete uğratmak, sistemlerin işleyişini bozmak ve durdurmak gibi kötü niyetli davranışlar; siber saldırı veya atak olarak adlandırılmaktadır. Siber ortamda yaşanabilecek kötü niyetli hareketler aşağıda tanımlanmıştır:

  • Siber Suç: Bilişim teknolojileri kullanılarak gerçekleştirilen her tür yasa dışı işlemdir.
  • Siber Saldırı: Hedef seçilen şahıs, şirket, kurum, örgüt gibi yapıların bilgi sistemlerine veya iletişim altyapılarına yapılan planlı ve koordineli saldırıdır.
  • Siber Savaş: Farklı bir ülkenin bilgi sistemlerine veya iletişim altyapılarına yapılan planlı ve koordineli saldırılardır.
  • Siber Terörizm: Bilişim teknolojilerinin belirli bir politik ve sosyal amaca ulaşabilmek için hükümetleri, toplumu, bireyleri, kurum ve kuruluşları yıldırma, baskı altında tutma ya da zarar verme amacıyla kullanılmasıdır.
  • Siber Zorbalık: Bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanarak bir birey ya da gruba, özel ya da tüzel bir kişiliğe karşı yapılan teknik ya da ilişkisel tarzda zarar verme davranışlarının tümüdür.
1.3.2.Sayısal Dünyada Kimlik ve Parola Yönetimi

Her gün sıkça kullandığımız şifre ve parola kavramlarını inceleyecek olursak “parola” bir hizmete erişebilmek için gerekli olan, kullanıcıya özel karakter dizisidir. “Şifre” ise sanal ortamdaki verilerin gizliliğini sağlamak için veriyi belirli bir algoritma kullanarak dönüştüren yapıdır.

Güçlü bir parolanın belirlenmesi için aşağıdaki kurallar uygulanmalıdır.

  • Parola, büyük/küçük harfler ile noktalama işaretleri ve özel karakterler içermelidir.
  • Parola, -aksi belirtilmedikçe- en az sekiz karakter uzunluğunda olmalıdır.
  • Parola, başkaları tarafından tahmin edilebilecek ardışık harfler ya da sayılar içermemelidir.
  • Her parola için bir kullanım ömrü̈ belirleyerek belirli aralıklar ile yeni parola oluşturulması gerekir.

Parolanın güvenliği açısından, aşağıdaki kurallara dikkat edilmelidir:

  • Parolanın başkalarıyla paylaşılmaması son derece önemlidir.
  • Parolalar, basılı ya da elektronik olarak hiçbir yerde saklanmamalıdır.
  • Başta e-posta adresinin parolası olmak üzere farklı bilişim sistemleri ve hizmetler için aynı parolanın kullanılmaması gerekir.

Anahtar kelime oluştururken;

  • G yerine 6,
  • g yerine 9,
  • Ş yerine $
  • a yerine @
  • i, l yerine 1 gibi karakterler kullanılabilir.
1.3.3.Kişisel Bilgisayarlarda ve Ağ Ortamında Bilgi Güvenliği

Teknolojinin hızlı ilerleyişi ile birlikte gelen güvenlik riskleri ve insanların bu konudaki yetersiz farkındalıkları bilgisayar ve internet kullanımı sırasında pek çok tehlikenin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bilişim sistemlerinin çalışmasını bozan veya sistem içinden bilgi çalmayı amaçlayan Virüs, Solucan, Truva Atı ya da Casus yazılım gibi kötü niyetlerle hazırlanmış yazılım veya kod parçaları zararlı programlar olarak adlandırılır.

Bu zararlı programlar,

  • İşletim sisteminin ya da diğer programların çalışmasına engel olabilir.
  • Sistemdeki dosyaları silebilir, değiştirebilir ya da yeni dosyalar ekleyebilir.
  • Bilişim sisteminde bulunan verilerin ele geçirilmesine neden olabilir.
  • Güvenlik açıkları oluşturabilir.
  • Başka bilişim sistemlerine saldırı amacıyla kullanılabilir.
  • Bilişim sisteminin, sahibinin izni dışında kullanımına neden olabilir.
  • Sistem kaynaklarının izinsiz kullanımına neden olabilir.

Virüsler: Bulaştıkları bilgisayar sisteminde çalışarak sisteme ya da programlara zarar vermek amacıyla oluşturur. Virüsler bilgisayara e-posta, bellekler, internet üzerinden bulaşabilir.

Bilgisayar Solucanları: Kendi kendine çoğalan ve çalışabilen, bulaşmak için ağ bağlantılarını kullanan kötü niyetli programlardır.

Truva Atları: Kötü niyetli programların çalışması için kullanıcının izin vermesi ya da kendi isteği ile kurması gerektiği için bunlara Truva Atı denmektedir.

Casus Yazılımlar: İnternet’ten indirilerek bilgisayara bulaşan ve gerçekte başka bir amaç ile kullanılsa bile arka planda kullanıcıya ait bilgileri de elde etmeye çalışan programlardır.

Zararlı Programlara Karşı Alınacak Tedbirler

  1. Bilgisayara antivirüs ve İnternet güvenlik programları kurularak bu programların sürekli güncel tutulmaları sağlanmalıdır.
  2. Tanınmayan/güvenilmeyen e-postalar ve ekleri kesinlikle açılmamalıdır.
  3. Ekinde şüpheli bir dosya olan e-postalar açılmamalıdır. Örneğin resim.jpg.exe isimli dosya bir resim dosyası gibi görünse de uzantısı exe olduğu için uygulama dosyasıdır.
  4. Zararlı içerik barındıran ya da tanınmayan web sitelerinden uzak durulmalıdır.
  5. Lisanssız ya da kırılmış programlar kullanılmamalıdır.
  6. Güvenilmeyen İnternet kaynaklarından dosya indirilmemelidir.

Aşağıdaki ders notu etik güvenlik ve toplum ünitesi hakkında yukarıda verilen bilgilerden daha fazla içeriğe sahiptir.

Etik, Güvenlik ve Toplum Ünitesi Ders Notunu İndir

Bilgisayar Bilimi Kur 1 Kitabı İndir

1- Etik, Güvenlik ve Toplum Ünitesi Ders Notu” için bir yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir